Niki de Saint Phalle – Nana Power

4 09 2014

Zeg je ‘Nana Power’, dan zeg je Niki de Saint Phalle (1930-2002). Bijna iedereen kent wel haar felgekleurde Nana’s, die zo vrolijk pronken op menige tentoonstelling en in de openlucht. Het zijn de meest uitbundige en zinnelijke beelden die je tegen het lijf kunt lopen. Ondanks hun schijnbare luchtigheid staan de Nana´s heel stevig op de grond. Vrouwen als grotten, als kathedralen, als moedergodinnen waar je in en uit kunt lopen en zelfs in kunt wonen. Vrouwen met bolle buiken en grote borsten, amper in toom te houden door de grote badpakken en bikini´s. Het is duidelijk zomer bij de sensuele Nana´s, die niet met zich laten sollen en gewoon doen wat ze zelf willen.

Nana's @artedelledonne

Niki´s eerste expositie met deze volle, rondborstige dames was in 1965, midden in de feministische golfbewegingen. Ze noemde haar dames Nana´s en benadrukte dat ‘Nana Power’ symbool stond voor de kracht die vrouwen nodig hebben om onafhankelijk en gelukkig te zijn. Nana´s zijn vrolijke, bevrijde vrouwen die weten wat ze willen en hieraan ook gehoor geven en zich niet langer laten onderdrukken door de patriarchale maatschappij.

De eerste Nana´s maakte Niki de Saint Phalle van papier-maché, touw en stof. Al vrij snel stapte ze over op polyester, wat haar uiteindelijk noodlottig zou worden: door de jarenlange inademing van giftige stoffen die vrijkomen bij het gieten van polyester heeft zij ernstige longproblemen gekregen.

Stravinsky fontein ©Karin Haanappel

In Parijs kun je haar vrolijke en felgekleurde sculpturen niet missen bij de Stravinsky fontein naast Centre Pompidou. Het was een gezamenlijk project met echtgenoot Jean Tinguely en een ode aan de componist Igor Stravinsky. In 1983 werd de fontein officieel geopend. Zestien beelden geïnspireerd door Stravinsky’s belangrijkste werken bewegen, spuiten water en zijn vooral vrolijk. Kinderen lachen, mensen zijn blij. Dat is de kracht van Niki de Saint Phalle.

Zie ook de documentaires in de YouTube Playlist van Kunstenaarsparen:

 

In Zuid-Toscane bevindt zich de Giardino dei Tarocchi van Niki de Saint Phalle. Geïnspireerd door Parc Güell van Gaudi en de 22 kaarten van de Grote Arcana van de Tarot ontwierp zij haar eigen park. Van april tot oktober is het park toegankelijk voor publiek


Van 17 september 2014 t/m 2 februari 2015 is er een grote retrospectief te zien in het Grand Palais in Parijs:  http://www.grandpalais.fr/fr/evenement/niki-de-saint-phalle

© 2014 Karin Haanappel
Dit artikel verscheen eerder in En Route Magazine (nummer 135 – 2013)

Advertenties




De Tarottuin van Niki de Saint Phalle

5 06 2011

In 1955 bezocht Niki de Saint Phalle de stad Barcelona en raakte erg onder de indruk van de werken van Gaudi. Vooral het Parc Güell gaf haar veel inspiratie en betekende het begin van een droom om ooit een eigen park te realiseren.

Tien jaar later, in 1966, ontwierp zij voor het Museum voor Moderne Kunst in Stockholm een indrukwekkende Oermoeder, genaamd HON, waar iedereen in  en uit kon lopen. Het was een groots kunstwerk: 28 m lang, 9 m breed en 6 m hoog, dat in de museumzaal werd opgebouwd (met hulp van haar partner Jean Tinguely), maar na afloop van de expositie ook weer moest worden afgebroken. Het enige wat er van over is gebleven, zijn de vele foto’s, de tentoonstellingscatalogus en wat zeldzame filmbeelden. Niki’s droom van haar eigen park werd aangevuld met de wens om daarin een blijvende Oermoeder te creëren.

 

Het duurde nog 12 jaar voordat haar droom uitkwam. In 1978 kreeg Niki de Saint Phalle een stuk grond aangeboden in Zuid-Toscane in Italië en begon zij met het ontwerpen van de Giardino dei Tarocchi. Niki liet zij zich inspireren door de 22 kaarten van de Grote Arcana van de Tarot. Op 15 mei 1998 werd de tuin officieel geopend en daarmee was haar droom realiteit geworden! Niet alleen had zij nu haar eigen park, ook de Oermoeder was teruggekeerd. Een van haar ontwerpen (tarotkaart III de keizerin) had Niki zodanig vormgegeven dat zij er zelfs in kon wonen, wat zij ook enkele jaren heeft gedaan.

Niki de Saint Phalle koos voor de Tarot, omdat de 22 kaarten van de Grote Arcana met elkaar de levensweg symboliseren, die ieder mens hier op aarde aflegt. Arcana betekent ‘geheim’ en volgens psycholoog C.G. Jung (1875-1961) onthullen de kaarten het individuatieproces dat eenieder meemaakt.

De kaarten op een rij
kaart  0: De Dwaas
kaart  1: De Magiër
kaart  2: De Hogepriesteres
kaart  3: De Keizerin
kaart  4: De Keizer
kaart  5: De Hiërofant (leraar)
kaart  6: De Geliefden (keuze)
kaart  7: De Zegewagen
kaart  8: De Gerechtigheid
kaart  9: De Kluizenaar
kaart 10: Het Rad van Fortuin
kaart 11: De Kracht
kaart 12: De Gehangene
kaart 13: De Dood
kaart 14: De Gematigdheid
kaart 15: De Duivel
kaart 16: De Toren
kaart 17: De Ster
kaart 18: De Maan
kaart 19: De Zon
kaart 20: Het Oordeel
kaart 21: De Wereld
kaart 22 = kaart 0 (de reis begint opnieuw)

Voor wie meer wil weten, ga naar de officiële website van de Tarottuin: http://ilgiardinodeitarocchi.it/en/

Lees ook het artikel ‘De hemelse en aardse Moeder in Tarot en Kunst’ waarin De Keizerin als archetype van de Grote Moeder uitvoerig besproken wordt, klik hier.

© 2011 Karin Haanappel





Niki de Saint Phalle

14 05 2011

De eerste vrouwelijke kunstenaar die centraal staat op dit weblog is Niki de Saint Phalle (1930-2002).


Wie kent niet die felgekleurde Nana’s, die zo vrolijk staan te pronken op menig tentoonstelling of in de open buitenlucht? De kunstenares achter deze sculpturen is Niki de Saint Phalle (1930 -2002). Haar eerste tentoonstelling met Nana’s in de jaren’ 60 noemde ze ‘Nana Power’, waarbij de Nana symbool stond voor een vrolijke, bevrijde vrouw die wist wat ze wilde en dat ook deed. Een symbool dat ontstond in de jaren van de feministische golfbewegingen. In de jaren’ 80 zag ze de Nana’s als een soort voorbode voor een nieuw matriarchaal tijdperk, wat volgens Niki de enige oplossing zou zijn voor een wereld zonder oorlog, daarbij verwijzend naar de moederculturen uit de prehistorie. In een matriarchaat staat de vrouw centraal in de samenleving en de Nana staat in dit opzicht voor een onafhankelijke, goede, gevende en gelukkige vrouw. Niki de Saint Phalle heeft een kleurrijk oeuvre gerealiseerd en een al net zo’n veelbesproken leven geleid. Van ‘schiet-schilderijen’ tot de Tarottuin in zuid Toscane heeft ze beslist niet stilgezeten.

Tot 19 juni 2011 is de tentoonstelling Outside-In te bezoeken in Heerlen. SCHUNCK* presenteert de eerste museumsolo van Niki de Saint Phalle in Nederland sinds 1976 en de eerste grote overzichtstentoonstelling in ons land sinds haar overlijden in 2002.
Met de tentoonstelling ‘Niki de Saint Phalle – Outside-In’ wil SCHUNCK* de aandacht vestigen op Niki de Saint Phalle’s kunstenaarschap in al zijn facetten en veelzijdigheid, op de context van haar artistieke ontwikkeling en op de achtergronden, drijfveren en thematieken die er aan ten grondslag liggen.
De tentoonstelling omvat meer dan 100 originele kunstwerken uit internationale collecties. Via deze werken maakt het publiek via een ‘outside-in’-benadering een ontdekkingsreis terug in de tijd, op zoek naar de ‘essentiële Niki’. Een boeiende reis langs vroege Nana’s, bruiden en monsters, shooting-paintings, altaren, films en assemblages, met als centraal begin- en eindpunt een mysterieus zelfportret uit 1958.

SCHUNCK* Glaspaleis
Bongerd 18, Heerlen.
T. 045-5772200.

Op zaterdag 28 mei 2011 geef ik een themadag rondom Niki de Saint Phalle in Atelier 101 in Hoenzadriel.
Op zaterdag 4 juni 2011 geef ik een lezing over Niki de Saint Phalle in Heerlen voor de Vrije Academie voor Kunsthistorisch Onderwijs.

Meer informatie over mijn Niki de Saint Phalle lezing, klik hier